> Gevaren van verfbestanddelen
Bij de 'samenstelling van verf' heb je gelezen uit welke bestanddelen verf bestaat en welke bestanddelen er in welke verf zitten. Maar welk effect hebben deze bestanddelen nu op de veiligheid en gezondheid? Omdat er te veel verschillende bestanddelen in verf voorkomen zullen we deze niet stof-voor-stof bespreken. Hieronder geven wij een uitleg van de voornaamste gevaren en de bestanddelen die dit kunnen veroorzaken.
Wat zijn de gevaren van verfbestanddelen?
OPS
Na inademing van een grote hoeveelheid oplosmiddeldamp, kun je je tijdens of vlak na het werk misselijk of duizelig voelen, hoofdpijn of een ‘dronken gevoel’ hebben. Als je weer in de frisse lucht komt, verdwijnen de verschijnselen meestal. Als je dag in dag uit en jarenlang teveel oplosmiddeldamp inademt, kunnen je hersenen worden aangetast. Hierdoor ben je sneller vermoeid, je krijgt moeite met concentreren, je bent sneller geïrriteerd en je geheugen wordt slechter. Deze aandoening is bekend onder de naam OPS: Organisch Psycho Syndroom.
Bij OPS is in het begin nog enig herstel mogelijk; in de latere stadia niet meer!
Bijna alle oplosmiddelen kunnen OPS veroorzaken. Hoe meer oplosmiddel in de verf, hoe hoger het risico. Bij snel verdampende oplosmiddelen (tolueen, xyleen) is het risico hoger dan bij langzaam verdampende (terpentine).
Schadelijkheid voor de voortplanting
Er komen steeds meer aanwijzingen dat oplosmiddelen schadelijk kunnen zijn voor de voortplanting. Van enkele oplosmiddelen zoals tolueen en xyleen is dit bewezen, andere staan nog onder verdenking. Deze oplosmiddelen kunnen het zaad beschadigen, zodat mannen minder vruchtbaar zijn. Ook kunnen ze het ongeboren kind beschadigen. Dit is een extra reden om de inademing van oplosmiddelen te beperken. Ook lood, in loodmenie of loodwit-pigment, is schadelijk voor de voortplanting. Deze pigmenten worden vrijwel niet meer toegepast.
Huidirritaties en eczeem
Eczeem is een ontsteking van de huid die meestal gepaard gaat met een droge huid, jeuk, roodheid en bultjes, blaasjes en/of kloofjes. Eczeem ontstaat vaak door irritatie van de huid: een opeenstapeling van kleine beschadigingen van de huid. Verfbestanddelen die de huid irriteren zijn onder andere epoxyharsen (bindmiddelen), de verharders van epoxy’s en polyurethaanverven, drogers en oplosmiddelen. Als je je handen vaak met terpentine reinigt, is de kans op eczeem groot.
Allergie
Een allergie ontstaat als je afweersysteem tegen ziekten op hol slaat en te sterk reageert op één bepaalde chemische stof. Je bent dan allergisch voor die stof. Een allergie kan aan het licht komen door huidklachten (‘allergisch eczeem’) of luchtwegklachten (allergisch astma). Een allergie is blijvend: elke keer als je in contact komt met de stof waarvoor je allergisch bent, ontstaan de klachten opnieuw. Bestanddelen die allergisch eczeem kunnen veroorzaken zijn epoxyharsen en hun verharders, conserveermiddelen, drogers (siccatieven) en anti-velmiddelen. Verharders van polyurethaanverven kunnen allergisch astma én allergisch eczeem veroorzaken.
Andere klachten
Sommige snelverdampende verfbestanddelen kunnen de ogen en de luchtwegen irriteren: ammoniak als zuurteregelaar in sommige watergedragen verven, snelverdampende oplosmiddelen en sommige verharders van epoxy’s. Let op: bij het verspuiten van verf komen ook de bestanddelen in de lucht die normaal gesproken níet verdampen. Irritatie van ogen en luchtwegen treedt dan zeker op als je je niet beschermt.
Lood is zeer schadelijk. Het kan bloedarmoede veroorzaken, de hersenen beschadigen en de vruchtbaarheid en het ongeboren kind aantasten. Oude verflagen (van voor 1980) kunnen veel lood bevatten. Bij het schuren of verwijderen daarvan en bij het werken met loodmenie, moet je je goed beschermen.
Hoe bescherm ik mij tegen deze gevaren?
Brochure veilig werken met verf: Eigenschappen en risico's van verfbestanddelen
Informatie over het product vind je in eerste instantie op het etiket van het product. Voor schildersbedrijven zijn er naast het etiket ook veiligheidsinformatiebladen met uitgebreide productinformatie beschikbaar. Een schildersbedrijf kan met deze informatie een werkplekinstructiekaarten samenstellen voor haar werknemers.
Lees voor gebruik altijd het etiket, veiligheidsinformatieblad of werkplekinstructiekaart zodat ongelukken kunnen worden voorkomen.
Op deze website kun je VIB's downloaden van verffabrikanten en importeurs. Verder hebben wij de informatie uit de verf-VIB’s, per productgroep, kort samengevat in het menu 'veiligheid, gezondheid en milieu' (links). Doorloop je de menustructuur van een van de thema’s dan krijg je samengevat informatie over de risico’s van een productgroep, voorzorgsmaatregelen en noodmaatregelen voor als er toch wat mis gaat.
Wil je specifieke informatie over een product dan kun je het veiligheidsinformatieblad van het product downloaden (rode knop links boven).